Uw leestempo?Klik op de startknop zodra u begint met lezen. Lees de tekst goed door en klik op de stopknop (onder de tekst) zodra u klaar bent. Lees tekst op uw normale tempo. Zodra u op stop heeft geklikt, ziet u hoeveel woorden u per minuut leest.
Op naar de computer die niet crasht„Als een auto er eens per jáár spontaan mee op zou houden, verliest dat merk al zijn klanten. Maar bij de pc protesteert niemand en hebben we er zelfs een speciale resetknop voor.” Dat kan en moet beter, vindt hoogleraar computerwetenschappen Andrew Tanenbaum. ’In een vliegtuig wil je niet dat schoonmakers tijdens de vlucht in de cockpit zitten en meesturen. Zoiets moet je ook niet in computers laten gebeuren.” Andrew Tanenbaum, hoogleraar computerwetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, laat zien hoe vanzelfsprekend sommige wijsheden kunnen zijn. Toch leeft de wereld niet naar deze wijsheid. Integendeel: computers worden wereldwijd bestuurd door een leger van softwarestukjes die, om in Tanenbaums beeld te blijven, allemaal in de passagierscabine thuishoren in plaats van in de cockpit. Gevolg: computers crashen om de haverklap en kunnen makkelijk worden gekaapt. Daar wil de Amerikaanse, maar al zo’n dertig jaar in Nederland woonachtige, informaticahoogleraar een eind aan maken. Daarvoor ontving hij vorige maand ook een Europese subsidie van 2,5 miljoen euro, de hoogste subsidie die ooit aan een Nederlandse computerwetenschapper is verstrekt. Daarmee wil hij in vijf jaar een betrouwbaar en veilig besturingssysteem ontwikkelen. „Het is toch te gek”, meent Tanenbaum. „ Als ik een tv koop, steek ik de stekker in het stopcontact en doet het apparaat het meteen tien jaar zonder problemen. Maar mijn nieuwe pc moet eerst allerlei updates installeren en dan nog blijft ie eens per maand hangen. Als een auto er eens per jáár spontaan mee op zou houden, verliest dat merk al zijn klanten. Maar bij de pc protesteert niemand en hebben we er zelfs een speciale knop voor.” Bij consumenten is het misschien niet zo erg als die resetknop eens per maand moet worden ingedrukt. „Maar voor Google, met zijn honderdduizenden servers, betekent het dat ze elke dag honderden servers moeten resetten. En bij elektriciteitscentrales wil je absoluut niet dat software-storingen maandelijks tot een black-out leiden.” Ook consumenten zullen betrouwbare software gaan eisen, denkt Mark Kas, coördinator informatica bij NWO, de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. Kas: „Het belang van Tanenbaums werk zal voor iedereen snel duidelijk worden. Ons leven hangt in toenemende mate af van computers. Ik heb al jaren geen spoorboekje meer en vertrouw erop dat ik de treintijden elk moment online kan opvragen. Als er een hevige storm nadert, wil ik weten of ik nog veilig van kantoor naar huis kan. En bij mobiele telefoons, die tegenwoordig ook vol software zitten, kan het fataal zijn als je geen 112 kunt bellen.” Tanenbaum is niet de enige die aan zeer betrouwbare software werkt. Zo ontwikkelt ook de Nederlandse hoogleraar computerwetenschappen Frans Kaashoek, verbonden aan het vooraanstaande Massachusetts Institute of Technology (MIT) in de Verenigde Staten, betere besturingssystemen. „Wij kijken naar andere aspecten, zoals: hoe zorg je ervoor dat persoonlijke gegevens op websites beter beveiligd zijn tegen hackers”, zegt Kaashoek. „Tanenbaum pakt een hiermee verbonden probleem, dat van een betrouwbaar besturingssysteem, fundamenteel aan. Hij bouwt van de grond af aan een nieuw besturingssysteem op. Door alle software die tegenwoordig in zogeheten embedded systemen (apparaten met ingebouwde software –redactie) verschijnt, zoals voor auto’s, tv’s en medische apparatuur, groeit de belangstelling voor zulke betrouwbare software snel.” Veilige computers: computers die nooit blijven hangen en niet zijn te kapen, zijn volgens Tanenbaum te maken. Sterker nog: hij is al een goed eind op weg. Een besturingssysteem bestaat in grote lijnen uit twee delen: een ’kernel’ en allerhande aanvullende software. De kernel (kern) is als het ware de cockpit: elk stukje software dat daarin is opgenomen, zoals een zogeheten driver waarmee een geluidskaart kan worden gebruikt, is een ’piloot’ en kan in principe de besturing over de hele pc overnemen. Tanenbaum: „Het probleem van de huidige besturingssystemen, vooral Windows, maar ook Linux, is dat er ontzettend veel drivers en dergelijke in de kernel worden opgenomen. Via een fout in de driver voor een geluidskaart kan een virus daardoor iets op de harde schijf zetten of daar juist alles wissen. Bovendien kan een fout in zo’n driver de hele pc doen crashen.” De oplossing van Tanenbaum is een heel kleine kernel, die uitsluitend essentiële taken uitvoert. Die wordt aangevuld met aparte modules, voor onder meer alle drivers, die geen onderdeel van de kernel meer zijn. „Gaat er iets mis met een driver, dan draait de kernel gewoon door. Die kernel kan de falende driver uitschakelen en opnieuw starten.” Tanenbaum heeft zijn kleine, veilige besturingssysteem al deels ontwikkeld en noemt het Minix3. „De kernel bestaat uit 5000 regels code, terwijl de kernel van Linux uit vier miljoen en die van Windows uit zo’n acht miljoen regels bestaat. Elke duizend regels code bevatten vijf tot tien fouten, blijkt uit onderzoek. In de kernel van Minix3 zijn dat dus 25 tot 50 fouten, en die kun je er op den duur allemaal wel uithalen. Maar in acht miljoen regels zitten 40.000 tot 80.000 fouten. Die kernel maak je nooit foutvrij.” Of zijn Minix3 de wereld gaat veroveren, hangt volgens Tanenbaum voor een belangrijk deel af van marketing. Kaashoek van het MIT denkt ook dat er een enorme markt voor een veilig besturingssysteem als Minix3 is. „Nu al heb je zo’n drie miljard mobiele telefoons in de wereld, tegen ongeveer één miljard pc’s, en die mobiele telefoons worden allemaal smartphones vol software. Bij systemen met ingebakken software gaat het om nog grotere aantallen. Daar kan de software van Tanenbaum heel belangrijk voor worden. Maar het hoeft dan geen Minix3 te zijn. Vaak wordt dit soort vernieuwende software niet in zijn geheel overgenomen, maar worden wel de ideeën erachter in andere software toegepast.” Voor Tanenbaum zou dat een vertrouwde ontwikkeling zijn. Tegenwoordig werken de meeste systemen die ingebakken software hebben op Linux. Dat is ontwikkeld door de Fin Linus Torvalds. En die begon achttien jaar geleden aan Linux met de eerste Minix-versie van Tanenbaum als uitgangspunt. Bron: TROUW Maak de vragen zonder terug te lezen.
1. Hoeveel Europese subsidie ontving de informaticahoogleraar Andrew Tanenbaum
voor het ontwikkelen van een betrouwbaar en veilig besturingssysteem voor
computers?
2. Welke knop moet je op een computer indrukken, wanneer een pc protesteert of
vastloopt?
3. Welke systemen bevatten tegenwoordig embedded systemen (apparaten met
ingebouwde software-redactie)?
4. Tanenbaum heeft al deels een klein en veilig besturingssysteem ontwikkeld. Hoe heet dit besturingssysteem?
Antwoorden: 1.d - 2.b - 3.a - 4.c
Nu leren snellezen!
|
Snelheid tabel
|